Bình Men Rạn: Đồ Thờ Phong Thủy Và Trưng Bày
Bình men rạn, một biểu tượng của nghệ thuật gốm sứ Việt Nam, có nguồn gốc từ làng nghề truyền thống Bát Tràng. Được biết đến từ thế kỷ XVI, bình men rạn là kết quả của quá trình sáng tạo không ngừng nghỉ của các nghệ nhân làng gốm, nơi hội tụ của bàn tay khéo léo và tâm hồn nghệ sĩ.
1. Sự Đặc Biệt Trong Kỹ Thuật Sản Xuất Men Rạn
Kỹ thuật sản xuất men rạn cho “bình men rạn” không chỉ là một quá trình thủ công mà còn là một nghệ thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn đến từng chi tiết. Để tạo nên những vết rạn tinh tế và độc đáo trên bề mặt bình gốm, người nghệ nhân phải phủ một lớp men có độ dày từ 0.2 – 0.4 mm lên xương gốm đã được chuẩn bị kỹ lưỡng.
Quá trình này bắt đầu từ việc chọn lựa loại đất sét đặc trưng từ Trúc Thôn, nổi tiếng với độ dẻo cao và khả năng chịu nhiệt lên đến 1650 độ C. Đất sét này sau đó được xử lý qua nhiều công đoạn để loại bỏ tạp chất và đạt đến độ mịn cần thiết. Khi đất đã sẵn sàng, nghệ nhân sẽ tạo hình cho bình gốm, sau đó là quá trình phơi sấy và sửa hàng mộc trước khi bước vào giai đoạn quan trọng nhất: phủ men và nung.
Sự chênh lệch về độ co giãn giữa xương gốm và lớp men là yếu tố quyết định tạo nên những vết rạn đặc trưng. Khi nung ở nhiệt độ cao, khoảng 1200 độ C, lớp men sẽ co lại và tạo ra những vết nứt mảnh mai, tạo nên vẻ đẹp mê hoặc và độc đáo cho mỗi “bình men rạn”.
2. Quy trình sản xuất bình men rạn Bát Tràng
1. Lựa chọn nguyên liệu và chuẩn bị đất sét Nguyên liệu chính tạo nên “bình men rạn” là đất sét từ Trúc Thôn, nổi tiếng với độ dẻo cao và khả năng chịu nhiệt lên đến 1650 độ C. Đất sét sau khi được chọn lọc kỹ lưỡng, sẽ trải qua quá trình xử lý để loại bỏ tạp chất, đảm bảo độ mịn và độ ngót (co lại) khi sấy khô.
2. Kỹ thuật nặn và tạo hình bình Nghệ nhân Bát Tràng sử dụng bàn xoay để nhào nặn và tạo hình cho bình gốm, sau đó là quá trình phơi sấy và sửa hàng mộc. Mỗi chi tiết trên bình được chuốt và đắp nổi một cách tỉ mỉ, thể hiện sự tinh xảo của nghệ thuật gốm sứ.
3. Quá trình nung và tạo men rạn đặc trưng Bình gốm sau khi được tạo hình sẽ được nung lần đầu ở nhiệt độ 700 độ C để cố định hình dạng. Sau đó, bình sẽ được phủ lớp men rạn và nung lần hai ở nhiệt độ 1200 độ C để tạo ra những vết rạn đặc trưng, làm nổi bật vẻ đẹp mê hoặc của sản phẩm.
4. Hoàn thiện sản phẩm và kiểm định chất lượng Sau khi nung, bình men rạn sẽ được đánh bóng, sơn men và trang trí thêm các chi tiết cuối cùng. Mỗi sản phẩm trước khi xuất xưởng đều phải trải qua quá trình kiểm tra và phân loại kỹ lưỡng để đảm bảo chất lượng và độ bền.
Quy trình sản xuất “bình men rạn” Bát Tràng không chỉ là sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại mà còn là minh chứng cho sự tinh hoa của nghệ thuật gốm sứ Việt Nam.